Vandaag werken veel diensten met abonnementen, van streamingplatformen en mobiele applicaties over fitnesscentra en maandelijkse boxen tot bijvoorbeeld software. Hoewel dit een praktisch model is, kan het ook leiden tot misverstanden en zelfs tot geschillen tussen consumenten en ondernemingen.

We zetten even de belangrijkste aandachtspunten op een rijtje, om zo onaangename verrassingen te vermijden:

1. Een abonnement is een contract

Een abonnement afsluiten betekent dat je een contract aangaat. Als consument verbind je je ertoe om een dienst te betalen, meestal op periodieke basis (maandelijks of jaarlijks), in ruil voor een voortdurende toegang.

Contracten die wettig zijn aangegaan, strekken de partijen tot wet. Anders gezegd: wat in het contract staat, moet ook worden uitgevoerd. De algemene voorwaarden maken integraal deel uit van het contract, Om tegenstelbaar te zijn, moeten de algemene voorwaarden:

• beschikbaar zijn vóór het sluiten van het contract,
• begrijpelijk zijn,
• aanvaard zijn door de consument.

Een eenvoudige verwijzing of een weinig zichtbare link volstaat niet altijd. Belangrijke clausules (duur, verlenging, opzegging, kosten) moeten duidelijk worden benadrukt. Sommige clausules kunnen als onrechtmatig worden beschouwd indien zij een aanzienlijk onevenwicht tussen de partijen creëren.

2. Stilzwijgende verlenging (automatische vernieuwing)

Heel vaak worden abonnementen stilzwijgend verlengd, of voorzien alvast in dat mechanisme. Maar er gelden dan wel strikte regels over hoe deze informatie aan de consument moet worden meegedeeld.

De stilzwijgende verlenging is dan ook een essentieel element om te controleren bij het afsluiten van een abonnement.

Een clausule van stilzwijgende verlenging is enkel geldig als zij op een duidelijke en zichtbare manier ter kennis wordt gebracht aan de consument, overeenkomstig de regels van boek VI het Wetboek van Economisch Recht .

Concreet moet deze informatie:

• duidelijk zichtbaar zijn (bijvoorbeeld in vetgedrukte tekst of in een afzonderlijke clausule),
• op de eerste pagina van het contract staan of op een onmiddellijk herkenbare plaats,
• het bestaan van de automatische verlenging expliciet vermelden,
• de duur van de verlenging preciseren,
• de modaliteiten voor opzegging toelichten,
• en de opzegtermijn vermelden.

Bovendien moet de onderneming, voor bepaalde overeenkomsten van bepaalde duur met stilzwijgende verlenging, de consument tijdig vóór de verlenging herinneren aan de mogelijkheid om het contract op te zeggen, evenals aan de opzegtermijn. Indien niet aan deze vereisten is voldaan, kan de stilzwijgende verlenging door de consument worden betwist.

3. Abonnementen opzeggen

Als je een abonnement wil opzeggen, dan zal het heel belangrijk zijn om te kijken naar de looptijd van een contract. Een contract van bepaalde duur kan je in principe niet zomaar opzeggen, tenzij dat expliciet zo vermeld wordt in de algemene voorwaarden. Doe je het toch, reken dan maar op een aanzienlijke kost. Contracten van onbepaalde duur zal je meestal wel kunnen opzeggen, maar vaak met een redelijke opzegtermijn van twee of drie maanden. Daar is op zich niks verkeerd mee, als maar duidelijk staat aangegeven hoe het moet.

Abonnementen opzeggen doe je altijd schriftelijk, zodat je een bewijs hebt mocht er later toch een probleem opduiken.

4. Herroepingstermijn bij abonnementen

De courante termijn waarbinnen je van een online aankoop kan afzien is veertien dagen. Let dus op: het moet altijd gaan om een aankoop die je op afstand hebt gedaan, dus online of via de telefoon. Binnen de veertien kalenderdagen na de levering of de bevestiging van de bestelling, kan je zonder opgave van redenen een abonnement opzeggen. Doe ook dit zeker schriftelijk.

Een grote uitzondering hierop zijn digitale producten. Ergens logisch ook, want van zodra je toegang krijgt tot een app, een platform of iets hebt gedownload, kan je het product of de dienst ‘consumeren’. Je kan je favoriete serie bingen of een e-book uitlezen op één nacht en dan eenvoudigweg je abonnement herroepen. Daarom zijn er strenge regels en vervalt je herroepingsrecht wanneer:

1. de consument vooraf uitdrukkelijk heeft ingestemd met de start van de uitvoering van de overeenkomst tijdens de herroepingstermijn;
2. de consument heeft erkend dat hij daarmee zijn herroepingsrecht verliest;
3. de onderneming een bevestiging van het sluiten van de overeenkomst heeft bezorgd aan de consument, uiterlijk bij de levering van de online-producten.

 

5. Valkuilen

• Gratis proefperiodes

Veel diensten bieden een gratis proefperiode aan. In de meeste gevallen wordt deze proefperiode automatisch omgezet in een betalend abonnement als de consument niet tijdig opzegt. Problemen ontstaan vooral wanneer de einddatum van de proefperiode niet duidelijk wordt vermeld, er geen herinnering wordt gestuurd, of opzeggen moeilijk is.

• Snel afgesloten abonnementen

Sommige abonnementen kunnen zeer snel worden geactiveerd. Via een mobiele applicatie, een advertentie op Facebook of bij een online aankoop. Hoe sneller de kliks, hoe gevaarlijker het wordt om contracten af te sluiten waarbij je niet goed op de hoogte bent van de inhoud of de modaliteiten van het contract. Vooraf aangevinkte vakjes die leiden tot extra kosten zijn in principe niet geldig.

• Complexe opzegprocedures

In principe moet opzeggen eenvoudig en toegankelijk zijn. Maar onbereikbare klantendiensten, weinig zichtbare opzegtermijnen en goed verstopte links maken het vaak nodeloos complex.

In de praktijk bestaan er soms obstakels:

Als de consument geldig heeft opgezegd, moeten de betalingen stoppen. Indien de onderneming toch betalingen blijft eisen na de opzegging, is het belangrijk deze te betwisten. Een screenshot van je opgezegde contract kan dan bijvoorbeeld als begin van bewijs gelden.

Samengevat

Abonnementen zijn praktisch, maar houden een contractuele verbintenis in die vaak wordt onderschat. Voldoende aandacht besteden aan de algemene voorwaarden, de opzeggingsmodaliteiten, de herroepingstermijn en de proefperiodes helpt om de meeste geschillen te vermijden.